Dzikie Pola

Tu ne quaesi eris, scire nefas...

Die 12 semptembris Anno Domini MDCXL

Ukraina i Rus tak Czerwona, jak i Czarna, splynely obficie krwia braterska. Wielkie powstanie Pawluka na dlugo utkwilo w pamieci litewskiej szlachty. Brac szlachecka powiatu nieswieskiego chetniej jednak wspomina przewagi, jakich przed dwoma laty doznali na Ukrainie, slusznie niemily Bogu bunt, hydre wieloglowa, we krwi rokoszan topiac. Do domów przywiezli rany, skrofuly - i powtarzane z czcia imie mlodego wodza, pod którym rozjasnialy pulki litewskie. Czlekiem tym, który przed sama wyprawa porzucil byl obrzadek prawoslawny dla religii rzymskiej, jest kniaz z Woloszki sie rodzacy, Jeremi Wisniowecki.

Miedzy powracajacymi braknie znanego w calem nowogrodzkiem towarzysza husarskiego, pana Samuela chorazego nieswieskiego. I dziwnym moze sie wydawac, ze choc nie wyruszyl on - rok juz przeszlo ucztujac u stolu Abrahama - to jemu spieszyli powracajacy sie poklonic.
Wdziecznie tez przyjeci zostali tak na smetarzu, jako i we dworze w Stolpcach - folwarku, na którym Anna (de domo Trzeszczyńska) wdowi chleb w pocie czola wypieka.

Tak i, choc pora nie po temu, gdy zjechal jeszcze ksiadz kanonik od swietej Jadwigi, wypominki sie staly. Takie, jakie tylko na Litwie a Bialej Rusi bywaja - oto bowiem do stolów proszeni sa takoz Rusini blahoczesciwi, Litwini po wiekszosci Rzymowi sie klaniajacy, a ponoc i zaplatal sie koroniarz z Prus, luter.

Slońce skrylo sie za okiennice, jakby nie chcac zagladac w te twarze junackie, srogie, wasate. Wstydliwie przeslizguje sie po krytym gontem dachu. A ksiadz kanonik zasmiewa sie rubasznie z facecji zolnierskich. Zali znajdziesz w sobie dosc fantazji szlacheckiej, by ich wysluchac nad kuflem grzańca?